Vice-Chancellor’s Newsletter 2

Professor Prem Poddar

Does the university, today, have what is called a raison d’etre? I have chosen to put my question in a phrase—raison d’etre, literally, ‘reason to be’

Jacques Derrida

Conjuring something out of dreams and imagination is fundamental to what it means to be human. Universities are among the highest manifestations of the human desire for betterment. Nalanda mahavihara, considered to be the world’s first residential university and among the loftiest centres of learning in the ancient world, is emblematic of the transmuting of dreams into bricks, mortar and institutional structures. Nalanda played a dynamic role in promoting arts, sciences and philosophical reflection during the 5th and 6th century CE. Nearby its ruins can be found today the Nalanda International University, brought into being to recover, celebrate and emulate this famed ancient seat of learning.

It may seem vainglorious to compare the infant Darjeeling Hills University to this hallowed history, but we must also hang on to our dream, that DHU will also turn one day into a renowned institution with a solid geometrical body, with all the dimensions of length, breadth, and thickness once resources are allowed to stream into it.

Two schools of thought that Nalanda was home to are Madhyamaka and Yogacara. While the first asserts the ultimate emptiness and conventional reality of all phenomena (leading to discussions around संवृत्तिसत्य), the second is idealistic. These contrasting positions regarding the analysis of emptiness and the status of mind are in some ways reflective of the mundane but critical predicament facing us today, in terms of how we perceive the pregnant possibilities of DHU, both material and immaterial.

In the last two weeks of my treks up and down the hills, some academics have expressed their skepticism about a ‘pie-in-the-sky’ DHU in these terms: আকাশে-কুসুম রচনা করা or हावा महल बनाउनु in Nepali or more graphically: थूक में पकोड़े तलना in Hindi. This counter-position of the imagination with hard reality calls to mind the philosophical deliberations held in Nalanda all those centuries ago.

Those debates invite us to consider what is feasible in our materialist world. Jogighat was/is not just named after a wraith-like Yogi (or practitioner of Yoga). It is now the sanctioned site for DHU that may allow us (through the lenses of different disciplines) to imaginatively but realistically mull over how history and place frame and affect us in our diverse ways of being and knowing. In my last newsletter I invoked Heidegger’s idea of the university’s ‘being’ possible, and its raison d’etre. I firmly believe in this and that is why I am here. My task is to translate this potential into an inevitability, a certitude that DHU will come about one day in its full glory.

It will necessarily take time, but it will happen.

उपकुलपतिको कलम बाट २

प्रोफेसर प्रेम पोद्दार

के आजको समयमा विश्वविद्यालयको कुनै औचित्य छ र? मैले मेरो प्रश्नलाई ‘अस्तित्वको औचित्य’ जस्तो लोकोक्तिको रूपमा नै सबैको अघि राख्न रोजें। शाब्दिक अर्थमा पनि ‘अस्तित्वमा हुनुको कारण’ भनेर …

ज़ाक डेरिडा

सपना र कल्पनाको आधारमा कुनै विषय बारे विनम्र निवेदन राख्नु बुनियादी अनि मानवसुलभ गुण हो। मानिसको प्रगतिको प्रबल चाहनाको पराकाष्ठको अभिव्यक्ति हुन् विश्वविद्यालयहरू। नालन्दा महाबिहारा, जसलाई संसारको पहिलो आवासिक विश्वविद्यालय अनि श्रेष्ठतम स्तरको अध्ययन केन्द्रको रूपमा प्राचीन समयमा परिचित थियो त्यो इँटाले बनिएको एउटा ढाँचामा मात्र सिमित नरहेर त्यसताकका मानिसहरूको सपनाको परिवर्तित रूपको प्रतीक थियो।

पाँचौं अनि छैटौं शताब्दी ई॰ पू॰ नालन्दाले कला, विज्ञान अनि दार्शनिक चिन्तनहरूको विकासको दिशामा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको पाइन्छ। आज त्यसैको भग्नावशेष छेउमा अवस्थित नालन्दा अन्तर्राष्ट्रिय विश्वविद्यालय आफ्नो पौराणिक प्रतिष्ठाको प्रशंसा स्वरुप नालन्दाको ऐतिहासिक गरिमाको समकक्ष उभिने प्रयासमा छ। डी॰एच॰यू॰ को नालन्दा झैं प्रतिष्ठित अनि ऐतिहासिक संस्थानसित तुलना धृष्टता हुन जाला तर हामी आफ्नो सपनाप्रति इमान्दार छौं अनि हाम्रो संलग्नता गम्भीर भएको खण्डमा डी॰एच॰यूले अवश्यै ज्यामितीको त्यो आकार लिनेछ जसको लम्बाई, चौड़ाई अनि गहिराईले हाम्रो सपनाको आयतनलाई समेट्नेछ जब आवश्यक संशाधनको श्रोत त्यस दिशामा फर्केला। नालन्दा दुईवटा विचारधाराको केन्द्र थियो। ‘मध्यका’ अनि ‘योगकारा’। पहिलो विचारधाराले जम्मै घटनाक्रमलाई पारम्परिक सत्य (संवृत्तिसत्यकै वरिपरि चर्चा) अनि शून्य नै अन्तिम नियति भने अनि दोस्रोलाई आदर्शवादी विचारधारा। शून्यताको विश्लेषण अनि मनको अवस्था बारे यी दुई परस्परविरोधी विचारले हामीलाई आफ्नै नियमित (सांसारिक) अनि समीक्षात्मक, विशेष गरी डी॰एच॰यू॰को असिमित सम्भावनाहरू साथै यस विषयमा हाम्रो मूर्त अनि अमूर्त अनुभूतिहरूलाई लिएर, विकट परिस्थिति खड़ा गर्छ। पाहाड़मा मेरो विगत दुई सप्ताहको दौड़ाहामा कति शिक्षाविद्हरूले डी॰एच॰यू॰ बारे आफआफ्नो आशंका व्यक्त गर्दै भने- ‘यो त आकासको फल आँखा तरि मर’ जस्तो लाग्यो। यस्तो हतोत्साही अडानले मलाई कैयौं शताब्दी अघि नालन्दामा भएको बहसको कठोर सत्यको स्मरण गरायो।

यो मूर्त संसारमा जे सम्भव छ त्यस बारे विश्लेषण अनि चिन्तन गर्न नालन्दाको बहस हामीलाई निम्त्याउँछन्। जोगीघाट कुनै सिद्ध योगीको नामधारी स्थान होइन। डी॰एच॰यू॰को निम्ति सरकारद्वारा मञ्जुर गरिएको भूमि हो जसले हामीलाई ज्ञानका विविध पक्षहरू मार्फत यथार्थको पृष्ठभूमिबाट कल्पनाशील रही इतिहास अनि स्थानहरू हाम्रो अस्तित्वको विविधता अनि ज्ञान आर्जनको चिन्तनमा प्रभावित गर्छन् भन्ने कुरा बुझ्नमा सहायता गर्नेछन्। अघिल्लो पत्रमा मैले हाइडेगरको विचार अनि विश्वविद्यालयको ‘हुनु’ अनि त्यसको औचित्य बारे प्रश्न उठाएको थिएँ। म यस कुरा माथि विश्वस्त छु त्यसैले यहाँ छु। मेरो दायित्व त्यही सम्भावनालाई यथार्थमा अनुवाद गर्नु हो। डी॰एच॰यू॰ अवश्यै एक दिन यसको पूर्ण गरिमा अनि आभासहित स्थापनामा आउने नै हो।

समय लाग्छ तर यो अवश्यम्भावी छ।